Witamina D zimą. Gdzie szukać witaminy D w miesiącach zimowych?

Stężenie witaminy D w organizmie człowieka wykazuje sezonową zmienność. Zimą, kiedy nasłonecznienie jest niskie, synteza skórna jest nieefektywna, co z kolei zwiększa zapotrzebowanie na ten składnik odżywczy.

Nasłonecznienie bezpośrednio wpływa na efektywność syntezy skórnej witaminy D[1]. Produkcja tego składnika w organizmie człowieka uzależniona jest od stopnia ekspozycji na promieniowanie słoneczne, stąd też w naszej szerokości geograficznej stężenia witaminy D mogą być inne w różnych porach roku[2]. Maksymalny poziom stężenia w surowicy osiągany jest po okresie letnim, a więc jesienią. Z kolei po okresie zimowym, a więc wiosną, odnotowywane są minimalne poziomy stężeń[3].

Witamina D odgrywa wiele istotnych funkcji w naszym organizmie — od regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej poprzez wspieranie układu odpornościowego.[4]. Sezonowość stężeń witaminy D w ludzkim ustroju może mieć bezpośredni wpływ na nasze zdrowie.

Sezonowe zmiany stężeń witaminy D w organizmie

Aby wykazać wpływ poziomu nasłonecznienia na efektywność produkcji witaminy D, przeprowadzono kilka badań w różnych częściach świata. Na tej podstawie badacze potwierdzili jednoznacznie sezonową zmienność jej stężeń w organizmie człowieka w zależności od pory roku i szerokości geograficznej[5]. Z powodu zmian w zakresie stopnia ekspozycji na światło słoneczne osoby z optymalnym stężeniem witaminy D latem, mogą wykazywać zbyt niski poziom tej witaminy zimą — nie modyfikując przy tym swojej diety[6].

Efektywność syntezy skórnej witaminy D zimą

W naszej szerokości geograficznej efektywność syntezy skórnej witaminy D jest bardzo mocno związana z porami roku i poziomem nasłonecznienia. W czerwcu i lipcu optymalna synteza zachodzi nawet przez 9 godzin w ciągu dnia. Jednak już w okresie jesiennym (wrzesień) oraz wiosennym (marzec) ogranicza się do 3 godzin dziennie. W miesiącach zimowych wartości te są jeszcze mniejsze[7].

Efektywność syntezy skórnej zależy nie tylko od promieniowania UVB, ale również od stopnia ekspozycji ciała na promienie. Aby proces ten mógł nastąpić, trzeba przez przynajmniej 15 minut dziennie wyeksponować na słońce, co najmniej 18% powierzchni skóry, czyli przedramiona i częściowo nogi (bez stosowania filtrów przeciwsłonecznych)[8]. Warto, więc uwzględnić fakt, że zimą odkrywamy w zasadzie tylko twarz i dłonie, pozostała część ciała pokryta jest ubraniem. To wszystko sprawia, że praktycznie nie dochodzi do syntezy odpowiedniej ilości witaminy D[9].

Skąd czerpać witaminą D zimą?

Zimą, gdy efektywność syntezy skórnej jest niska, naturalną witaminę D można pozyskiwać wraz z dietą. Jej źródłem pokarmowym są m.in. tłuste ryby morskie, niektóre grzyby, mleko krowie czy ser żółty. Niestety wraz z pożywieniem dostarczamy maksymalnie 20% tego, czego nasz organizm potrzebuje[10]. Przeprowadzone badania wykazały, że w przypadku braku głównego źródła witaminy D, jakim jest synteza skórna, nawet przy zdrowej, urozmaiconej diecie trudno jest pokryć dzienne zapotrzebowanie[11].

W celu sezonowego uzupełniania witaminy D zastosowanie znajduje suplementacja, stanowiąca dodatek do zdrowej, zbilansowanej diety. W naszej szerokości geograficznej suplementy zalecane są przede wszystkim w okresie jesienno-zimowym, a w niektórych przypadkach wskazane jest ich stosowanie nawet przez cały rok.

[1] Tuchendler D., Bolanowski M., Sezonowość zmian stężeń witaminy D w organizmie człowieka, Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii 2010, tom 6, nr 1, 36–41, Via Medica, s. 41.

[2] Tamże, s. 36.

[3] Tamże, s. 41.

[4] Wnęk D., Witamina D – jaka dawka jest bezpieczna?, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/139889,witamina-d-jaka-dawka-jest-bezpieczna, [dostęp: 19.10.2020]

[5] Cyt. Tuchendler D., Bolanowski M., Sezonowość zmian stężeń…, s. 38-40.

[6] Drake M.T., Hurley D.L., Niedobór witaminy D u dorosłych: kiedy badać i jak leczyć?, Medycyna Po Dyplomie, Endokrynologia, VOL 20/NR 5/MAJ 2011, s. 63.

[7] Cyt. Tuchendler D., Bolanowski M., Sezonowość zmian stężeń…, s. 38.

[8]  Kazimierska I., Deficyt witaminy D w polskiej populacji jest ogromny, Puls Farmacji Nr 10 (100) 9 Grudnia 2015, s. 14.

[9] Cyt. Tuchendler D., Bolanowski M., Sezonowość zmian stężeń…, s. 39.

[10] Kazimierska I., Deficyt witaminy D w polskiej populacji jest ogromny, Puls Farmacji Nr 10 (100) 9 Grudnia 2015, s. 14.

[11] Cyt. Wnęk D., Witamina D – jaka…

Related Posts